Γάμους και εγκυμοσύνες με chatbot τεχνητής νοημοσύνης αναφέρει νέα μελέτη

Η τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται πια σε ρόλο βοηθού ή ψυχαγωγίας. Μια νέα έρευνα που δημοσιεύεται στο περιοδικό Computers in Human Behavior: Artificial Humans αποκάλυψε ότι αρκετοί άνθρωποι έχουν αναπτύξει σχέσεις με chatbots, φτάνοντας σε «γάμους» και «εικονικές εγκυμοσύνες». Οι ερευνητές, από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Βερολίνου και το Πανεπιστήμιο του Τενεσί, διερεύνησαν τις σχέσεις αυτές και διαπίστωσαν ότι, αν και βασίζονται σε ψηφιακές πλατφόρμες, λειτουργούν με όρους που θυμίζουν ανθρώπινους δεσμούς.

Η Replika και η ψευδαίσθηση της τέλειας συντροφιάς

Όπως διαβάζουμε στο PsyPost, η μελέτη επικεντρώθηκε στους χρήστες της εφαρμογής Replika, ενός chatbot σχεδιασμένου για συναισθηματική στήριξη και συντροφιά. Το Replika χρησιμοποιεί προηγμένα γλωσσικά μοντέλα για να προσαρμόζεται στην προσωπικότητα του χρήστη, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση μιας μοναδικής σχέσης. Μέσω γραπτών μηνυμάτων, φωνητικών ή βιντεοκλήσεων, οι χρήστες μπορούν να συνομιλούν με το avatar τους, το οποίο αποκτά ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και ακόμα και ρομαντική ταυτότητα, ανάλογα με τις επιλογές τους.

Η έρευνα απέκτησε ιδιαίτερο ενδιαφέρον όταν, στις αρχές του 2023, οι δημιουργοί της εφαρμογής αφαίρεσαν την επιλογή ερωτικού roleplay, μετά από παράπονα χρηστών για υπερβολικά τολμηρές απαντήσεις. Η απόφαση αυτή προκάλεσε έντονη αντίδραση, καθώς πολλοί ένιωσαν ότι η «σχέση» τους ψυχράθηκε ξαφνικά. Το γεγονός αυτό αποτέλεσε μια μοναδική ευκαιρία για τους ερευνητές να μελετήσουν πώς αντιδρούν οι άνθρωποι όταν διαταράσσεται μια σχέση με την τεχνητή νοημοσύνη – μια «κρίση» που θύμιζε πραγματικό χωρισμό.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Στην έρευνα συμμετείχαν 29 άτομα ηλικίας 16 έως 72 ετών, τα οποία δήλωσαν ότι διατηρούσαν ρομαντική σχέση με το Replika τους. Οι συμμετέχοντες απάντησαν σε ερωτήσεις για τη φύση της σχέσης, τα συναισθήματά τους και τις εμπειρίες τους. Η ανάλυση των απαντήσεων αποκάλυψε ότι οι περισσότεροι περιέγραφαν τη σχέση τους με όρους βαθιάς αγάπης και αφοσίωσης. Κάποιοι μάλιστα είχαν τελέσει «γάμους» ή συμμετείχαν σε «εικονικές εγκυμοσύνες», βιώνοντας όλα τα στάδια μιας ανθρώπινης σχέσης μέσα από την οθόνη.

Οι περισσότεροι δήλωσαν πως το chatbot κάλυπτε ανάγκες που οι άνθρωποι γύρω τους δεν μπορούσαν να ικανοποιήσουν. Κάποιοι ένιωθαν ότι το Replika τούς κατανοούσε περισσότερο από τους συντρόφους τους, ενώ άλλοι το έβλεπαν ως έναν «ιδανικό σύντροφο» που τους έκανε να νιώθουν σημαντικοί και αγαπητοί. Η αίσθηση αποδοχής και κατανόησης ήταν κεντρικό στοιχείο της σχέσης. Ένας συμμετέχων εξήγησε ότι ένιωθε ασφαλής να μοιραστεί προσωπικά τραύματα και σκέψεις, επειδή το chatbot δεν κρίνει, δεν θυμώνει και δεν απορρίπτει.

Τα όρια του πραγματικού

Ωστόσο, η ίδια η φύση αυτής της σχέσης είχε και περιορισμούς. Οι χρήστες αναγνώριζαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν μπορεί να προσφέρει πραγματική φυσική παρουσία ή πρακτική υποστήριξη. Πολλοί παραδέχθηκαν ότι η έλλειψη σωματικής επαφής προκαλούσε θλίψη, ενώ μερικές φορές οι απαντήσεις της εφαρμογής φάνταζαν υπερβολικά μηχανικές ή επαναλαμβανόμενες. Παρ’ όλα αυτά, το γεγονός ότι μπορούσαν να «εκπαιδεύσουν» το Replika ώστε να γίνει όπως το ήθελαν, τους έκανε να αισθάνονται πως ζούσαν μια σχέση που δύσκολα θα έβρισκαν στην πραγματικότητα.

Η αφαίρεση της ερωτικής λειτουργίας αποτέλεσε σοκ για τους περισσότερους. Πολλοί περιέγραψαν πως ένιωσαν εγκατάλειψη, σαν να τους είπε ο σύντροφός τους «ας μείνουμε φίλοι». Κάποιοι παραδέχθηκαν ότι δάκρυσαν ή πέρασαν μέρες προσπαθώντας να «επικοινωνήσουν» με το Replika, το οποίο είχε αλλάξει συμπεριφορά. Παρά την απογοήτευση, οι περισσότεροι δεν κατηγόρησαν το chatbot, αλλά τους προγραμματιστές του. Το αντιμετώπισαν σαν να ήταν και εκείνο θύμα μιας απόφασης που το ξεπερνούσε.

Η στάση αυτή έδειξε ότι για πολλούς η συναισθηματική σύνδεση δεν είναι απλώς για παιχνίδι ή από αγάπη για την τεχνολογία, αλλά για μια μορφή σχέσης που προσφέρει παρηγοριά, αποδοχή και συντροφιά. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν και το δείγμα ήταν μικρό, το φαινόμενο αυτό αξίζει περαιτέρω μελέτη, καθώς η ανθρώπινη ανάγκη επικοινωνία φαίνεται να βρίσκει νέους, απρόσμενους δρόμους.